Tư cách lưu trú để nuôi dạy con tại Nhật｜Quan hệ giữa nuôi con, giáo dục và visa

⚠️ Tuyên bố miễn trừ

Bài viết này được giải thích dựa trên thông tin chính thức từ Cục Quản lý Xuất nhập cảnh. Thủ tục và điều kiện có thể khác nhau tùy theo từng trường hợp. Khi cần quyết định chính xác, vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia như Gyoseishoshi.

📝 Những điểm chính

Người nước ngoài nuôi dạy con tại Nhật cần hiểu đúng về tư cách lưu trú của con. Con sinh ra tại Nhật không tự động có tư cách lưu trú, cần nộp đơn trong vòng 30 ngày sau sinh. Tư cách lưu trú của con phụ thuộc vào tư cách lưu trú của cha mẹ, và có thể cần thay đổi khi con trên 18 tuổi. Ngoài ra, hộ gia đình nuôi con có các chế độ hỗ trợ như trợ cấp trẻ em, hỗ trợ chi phí y tế.

📑 Mục lục

Cơ bản về tư cách lưu trú của con

Con của người nước ngoài sinh ra tại Nhật, vì Luật Quốc tịch Nhật Bản áp dụng "nguyên tắc huyết thống", nếu cả cha và mẹ đều là người nước ngoài thì không tự động có quốc tịch Nhật. Nếu con không có tư cách lưu trú sẽ bị coi là lưu trú bất hợp pháp, do đó cần xin cấp tư cách lưu trú trong vòng 30 ngày sau sinh.

Tư cách lưu trú mà con xin về cơ bản phụ thuộc vào tư cách lưu trú của cha mẹ. Ví dụ, nếu cha mẹ có visa "Kỹ thuật - Nhân văn - Quốc tế (Gijinkoku)", con sẽ xin visa "gia đình". Nếu cha mẹ là "Vĩnh trú", con cũng có thể xin tư cách lưu trú "Vĩnh trú" nếu đáp ứng điều kiện nhất định.

Quy trình thủ tục sau sinh

Khi con sinh ra tại Nhật, cần thực hiện các thủ tục sau theo thứ tự.

1. Nộp giấy khai sinh (trong vòng 14 ngày kể từ ngày sinh)

Nộp giấy khai sinh tại quận/huyện. Giấy tờ cần thiết như sau.

2. Xin cấp tư cách lưu trú (trong vòng 30 ngày kể từ ngày sinh)

Nộp đơn xin cấp tư cách lưu trú tại Cục Quản lý Xuất nhập cảnh. Giấy tờ cần thiết như sau.

3. Xin hộ chiếu

Xin hộ chiếu cho con tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Việt Nam tại Nhật. Cần giấy chứng nhận sinh và hộ chiếu của cha mẹ.

4. Tham gia bảo hiểm y tế

Thực hiện thủ tục đăng ký con vào diện phụ thuộc bảo hiểm y tế của cha mẹ. Nếu là bảo hiểm xã hội, làm thủ tục tại phòng nhân sự nơi làm việc; nếu là bảo hiểm y tế quốc dân, làm thủ tục tại quận/huyện.

Danh sách tư cách lưu trú của con theo cha mẹ

Tư cách lưu trú của cha mẹTư cách lưu trú của conGhi chú
Visa GijinkokuGia đìnhLưu trú với tư cách người phụ thuộc. Đến 18 tuổi
Vợ/chồng người NhậtVợ/chồng người NhậtTrường hợp một trong hai cha mẹ là người Nhật
Vĩnh trúVĩnh trúNếu đáp ứng điều kiện, con cũng có thể xin Vĩnh trú
Visa Chuyên gia cao cấpGia đìnhLưu trú với tư cách người phụ thuộc
tokutei.html">Kỹ năng đặc định số 1Không đượcKỹ năng đặc định số 1 không được bảo lãnh gia đình
Kỹ năng đặc định số 2Gia đìnhKỹ năng đặc định số 2 được bảo lãnh gia đình
Visa du họcGia đìnhLưu trú với tư cách người phụ thuộc trong thời gian du học

Kỹ năng đặc định số 1 không được công nhận bảo lãnh gia đình, do đó ngay cả khi con sinh ra trong thời gian lưu trú với Kỹ năng đặc định số 1, con cũng không thể xin cấp tư cách lưu trú. Cần chuyển sang Kỹ năng đặc định số 2.

Quan hệ giữa giáo dục của con và tư cách lưu trú

Việc có hay không tư cách lưu trú không ảnh hưởng trực tiếp đến quyền được giáo dục của con. Trường tiểu học và trung học cơ sở công lập có thể đi học ngay cả khi không có tư cách lưu trú. Tuy nhiên, để vào cấp 3 và đại học, cần có tư cách lưu trú.

Các giai đoạn giáo dục và tư cách lưu trú

Giai đoạnCần tư cách lưu trú?Ghi chú
Mẫu giáo, nhà trẻKhôngĐăng ký trực tiếp với quận/huyện
Tiểu họcKhôngTrường công lập có thể đi học ngay cả khi không có tư cách lưu trú
Trung học cơ sởKhôngTrường công lập có thể đi học ngay cả khi không có tư cách lưu trú
Cấp 3CóCó thể vào học với visa gia đình
Đại họcCóSau 18 tuổi, có thể khó gia hạn visa gia đình
Trường chuyên mônCóCân nhắc chuyển sang visa du học

Khi vào cấp 3, sẽ có xác nhận tư cách lưu trú. Nếu có visa gia đình, có thể vào học không vấn đề, nhưng nếu không có tư cách lưu trú, có thể không được nhận vào cấp 3. Hãy tham khảo Cục Quản lý Xuất nhập cảnh sớm.

Thay đổi tư cách lưu trú sau 18 tuổi

Visa gia đình về nguyên tắc đến 18 tuổi. Sau 18 tuổi, cần thay đổi sang một trong các tư cách lưu trú sau.

Trường hợp học lên

Nếu học lên đại học hoặc trường chuyên môn, cần chuyển sang visa du học. Điều kiện visa du học như sau.

Trường hợp đi làm

Nếu đi làm sau khi tốt nghiệp cấp 3, cần xem xét chuyển sang visa lao động như visa Gijinkoku. Tuy nhiên, visa Gijinkoku cần có bằng đại học trở lên, nên chỉ tốt nghiệp cấp 3 có thể khó xin. Trong trường hợp đó, hãy xem xét chuyển sang visa Kỹ năng đặc định.

Chuyển sang visa định cư

Nếu có hoàn cảnh đặc biệt, có thể được công nhận chuyển sang visa định cư. Ví dụ, trường hợp sinh ra và lớn lên tại Nhật, toàn bộ nền tảng cuộc sống đều ở Nhật.

Chế độ hỗ trợ cho hộ gia đình nuôi con

Ngay cả người nước ngoài, nếu đáp ứng điều kiện, có thể sử dụng chế độ hỗ trợ nuôi con của Nhật.

Trợ cấp trẻ em

Được cấp từ 0 tuổi đến khi tốt nghiệp trung học cơ sở. Khoảng 10.000-15.000 yên/tháng (có giới hạn thu nhập). Đối tượng nhận là người có tư cách lưu trú "Vĩnh trú", "Định cư", "Định cư đặc biệt". Ngay cả "Gijinkoku" hoặc "gia đình" có thời gian lưu trú từ 3 năm trở lên cũng có thể được cấp. Hãy nộp đơn tại quầy quận/huyện.

Hỗ trợ chi phí y tế trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Tùy theo quận/huyện, chi phí y tế từ 0 tuổi đến trước khi đi học được miễn phí hoặc một phần. Bất kể loại tư cách lưu trú, nếu đã đăng ký cư trú, thường có thể sử dụng.

Trợ cấp sinh con một lần

Nếu đã tham gia bảo hiểm y tế, được cấp 420.000 yên (năm 2026) cho một con. Có thể nhận nếu tham gia bảo hiểm y tế quốc dân hoặc bảo hiểm y tế xã hội.

Hỗ trợ khám thai

Phiếu khám thai được cấp từ quận/huyện, có thể khám bằng công phí. Bất kể loại tư cách lưu trú, nếu đã đăng ký cư trú, có thể sử dụng.

Ly hôn, thay đổi tư cách lưu trú của cha mẹ và ảnh hưởng đến con

Trường hợp ly hôn

Nếu cha mẹ ly hôn, tư cách lưu trú của con cũng có thể bị ảnh hưởng.

Đổi việc hoặc thay đổi tư cách lưu trú của cha mẹ

Khi cha mẹ đổi việc hoặc thay đổi tư cách lưu trú, tư cách lưu trú của con cũng cần thay đổi tương ứng. Việc gia hạn thời gian lưu trú của con được thực hiện đồng thời với việc gia hạn của cha mẹ. Có thể thực hiện thủ tục thay đổi cùng lúc với cha mẹ.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Q1. Con sinh ra tại Nhật có tự động được cấp quốc tịch Nhật không?

A. Nếu cả cha và mẹ đều là người nước ngoài, nguyên tắc huyết thống được áp dụng nên không tự động có quốc tịch Nhật. Cần xin cấp tư cách lưu trú trong vòng 30 ngày sau sinh.

Q2. Khi con đủ 18 tuổi, tư cách lưu trú sẽ thế nào?

A. Visa gia đình về nguyên tắc đến 18 tuổi. Sau 18 tuổi, có thể cần thay đổi sang visa lao động hoặc visa du học.

Q3. Nếu tư cách lưu trú của cha mẹ thay đổi, tư cách lưu trú của con cũng cần thay đổi không?

A. Có, khi tư cách lưu trú của cha mẹ thay đổi, tư cách lưu trú của con cũng cần thay đổi tương ứng.

Q4. Có thể để con ở Nhật và cha mẹ về nước tạm thời không?

A. Về nguyên tắc, không được phép để con chưa thành niên ở Nhật một mình. Nếu cha mẹ về nước tạm thời, cần đưa con đi cùng.

Q5. Làm thế nào để xin hộ chiếu cho con?

A. Nộp đơn tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Việt Nam tại Nhật. Cần giấy chứng nhận sinh, hộ chiếu của cha mẹ, thẻ lưu trú, ảnh (cỡ hộ chiếu).

Q6. Khi con vào đại học Nhật, tư cách lưu trú sẽ thế nào?

A. Cần chuyển sang visa du học. Hãy tham khảo quầy du học sinh của trường đại học hoặc Cục Quản lý Xuất nhập cảnh.

Q7. Điều kiện để con xin Vĩnh trú là gì?

A. Nếu cha mẹ là Vĩnh trú, con cũng có thể xin Vĩnh trú nếu đáp ứng điều kiện nhất định (lịch sử sinh trưởng tại Nhật, năng lực tiếng Nhật, v.v.).

Q8. Nếu cha mẹ làm việc với Kỹ năng đặc định số 1 và có con, thì sao?

A. Kỹ năng đặc định số 1 không được công nhận bảo lãnh gia đình, do đó không thể cấp tư cách lưu trú cho con. Cần xem xét chuyển sang Kỹ năng đặc định số 2 hoặc thay đổi sang tư cách lưu trú khác.

📖 Bài viết liên quan