Hướng dẫn đầu tư cho người Việt tại Nhật (NISA・iDeCo)

Tại sao cần quản lý tài sản tại Nhật? (Ảnh hưởng của lạm phát và yên giảm giá)

Trong những năm gần đây, Nhật Bản đang trải qua tình trạng "lạm phát" khi giá cả liên tục tăng. Ngoài ra, do ảnh hưởng của "yên giảm giá" trên thị trường ngoại hối, giá trị tương đối của đồng Yên Nhật đang biến động. Nếu chỉ đơn thuần gửi tiền lương kiếm được tại Nhật vào tài khoản ngân hàng, sức mua thực tế của bạn có nguy cơ giảm dần.

Nhiều người Việt tại Nhật thường gửi tiền về quê nhà, nhưng nếu xét đến cuộc sống lâu dài tại Nhật, quan điểm "đầu tư" để gia tăng hiệu quả số Yên Nhật trong tay là rất quan trọng. Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) đang đưa ra khẩu hiệu "Từ tiết kiệm sang đầu tư" và cung cấp các chương trình miễn thuế (NISA, iDeCo) hỗ trợ mạnh mẽ việc tạo dựng tài sản.

Điều kiện tiên quyết để người Việt đầu tư tại Nhật

Để mua các sản phẩm tài chính như quỹ đầu tư hoặc cổ phiếu tại Nhật, bạn cần mở tài khoản tại một công ty chứng khoán. Ngay cả khi quốc tịch là Việt Nam, nếu bạn đáp ứng các điều kiện sau đây với tư cách là "cư dân Nhật Bản", bạn có thể mở tài khoản tại các tổ chức tài chính và sử dụng NISA hoặc iDeCo.

• Có đăng ký cư trú tại Nhật: Cần có tư cách lưu trú trung và dài hạn (Visa Kỹ thuật - Nhân văn - Quốc tế, Thực tập kỹ năng, tokutei.html">Kỹ năng đặc định, Vĩnh trú, Gia đình, v.v.) và đã đăng ký cư trú, không phải lưu trú ngắn hạn (visa du lịch).
• Có Mã số My Number: Theo luật thuế Nhật Bản, việc xuất trình Mã số My Number là bắt buộc khi mở tài khoản chứng khoán.
• Thời hạn của Thẻ lưu trú còn đủ dài: Tùy công ty chứng khoán, nếu thời hạn còn lại của Thẻ lưu trú ngắn (ví dụ dưới 3 tháng), bạn có thể không vượt qua được quá trình thẩm định mở tài khoản.

Cơ chế và lợi ích của NISA (Hệ thống đầu tư miễn thuế)

NISA (Ni-sa) là chương trình giúp thuế đánh trên lợi nhuận từ đầu tư (thông thường khoảng 20%) trở thành "không (miễn thuế)".

Thông thường, nếu bạn có lợi nhuận 100.000 yên từ tài khoản chứng khoán, bạn cần nộp khoảng 20.000 yên tiền thuế, nhưng nếu đầu tư thông qua tài khoản NISA, bạn có thể nhận toàn bộ 100.000 yên lợi nhuận. Từ năm 2024, chương trình NISA mới đã bắt đầu, thời gian đầu tư miễn thuế trở thành "không giới hạn" và hạn mức đầu tư tối đa cũng được mở rộng đáng kể.

Ngoài ra, NISA cho phép bạn lựa chọn các sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn nhất định do Nhà nước quy định, vì vậy đây cũng là cánh cửa tạo dựng tài sản tương đối an toàn cho người mới bắt đầu.

Sự khác biệt giữa "Hạn mức đầu tư tích lũy" và "Hạn mức đầu tư tăng trưởng" của NISA

NISA mới có 2 hạn mức phù hợp với mục đích và phong cách đầu tư, và có thể sử dụng đồng thời cả hai.

Hạn mức đầu tư tích lũy (tối đa 1,2 triệu yên/năm):

Đây là hạn mức đầu tư liên tục vào "quỹ đầu tư" đáp ứng các tiêu chuẩn dài hạn, đa dạng hóa và tích lũy với số tiền cố định hàng tháng (ví dụ: 30.000 yên/tháng). Chỉ các quỹ có phí thấp và được kỳ vọng tăng trưởng ổn định do Cơ quan Dịch vụ Tài chính lựa chọn theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt mới được áp dụng, do đó đây là hạn mức được khuyến nghị nhất cho người mới đầu tư.

Hạn mức đầu tư tăng trưởng (tối đa 2,4 triệu yên/năm):

Đây là hạn mức cho phép mua một lần không chỉ quỹ đầu tư mà còn cổ phiếu của các công ty riêng lẻ trong và ngoài nước Nhật (Toyota, Apple, v.v.). Dành cho những người muốn kiếm lợi nhuận cao hơn hoặc muốn nhận cổ tức và ưu đãi cổ đông.

Cơ chế iDeCo và 3 lợi ích về thuế

iDeCo (I-de-co) là "chương trình hưu trí tư nhân" để bạn tự chuẩn bị tài chính cho tuổi già, bổ sung cho nenkin-cham-nop-anh-huong-vinh-tru.html">lương hưu công của Nhật Bản (Lương hưu Quốc dân, Lương hưu Phúc lợi). Bạn tự đặt số tiền đóng góp hàng tháng và sử dụng số tiền đó để đầu tư vào các quỹ đầu tư. iDeCo có hiệu quả giảm thuế mạnh mẽ mà NISA không có.

• Toàn bộ số tiền đóng góp được khấu trừ thu nhập (giảm thuế hàng năm): Toàn bộ số tiền đóng góp đã thanh toán trong 1 năm được loại trừ khỏi đối tượng tính thuế thu nhập và thuế cư trú. Ví dụ, nếu bạn tích lũy 20.000 yên/tháng (240.000 yên/năm), tùy thuộc vào thu nhập hàng năm, bạn sẽ được giảm vài chục nghìn yên thuế mỗi năm.
• Lợi nhuận đầu tư được miễn thuế: Giống như NISA, không bị đánh thuế đối với lợi nhuận tăng thêm từ đầu tư.
• Có ưu đãi thuế khi nhận tiền: Khi nhận dưới dạng tiền một lần hoặc lương hưu sau 60 tuổi, số tiền này sẽ là đối tượng của "Khấu trừ thu nhập khi nghỉ việc" hoặc "Khấu trừ lương hưu công" - các khoản khấu trừ thuế lớn.

So sánh NISA và iDeCo (Nên bắt đầu với cái nào?)

Nếu bạn phân vân nên sử dụng chương trình nào, hãy tham khảo bảng so sánh và đặc điểm dưới đây.

Hạn chế rút tiền:

• NISA: Có thể bán và rút tiền mặt bất cứ lúc nào mà không bị hạn chế.
• iDeCo: Về nguyên tắc, không thể rút bất kỳ khoản nào "cho đến khi 60 tuổi".

Mục đích:

• NISA: Phù hợp với nhiều mục đích từ trung và ngắn hạn đến dài hạn như tiền kết hôn trong vài năm tới, mua xe, học phí cho con, hoặc vốn kinh doanh tại quê nhà.
• iDeCo: Hoàn toàn tập trung vào "tài chính cho cuộc sống tuổi già".

Kết luận tham khảo:

Nếu bạn có kế hoạch định cư lâu dài tại Nhật hoặc sẽ có mối quan hệ sâu sắc với Nhật Bản ngay cả sau 60 tuổi, lợi ích giảm thuế của iDeCo sẽ phát huy tác dụng lớn. Mặt khác, nếu bạn đang xem xét việc về Việt Nam trong tương lai hoặc muốn chuẩn bị cho các khoản chi tiêu đột xuất, nguyên tắc là bắt đầu với "NISA" có thể rút bất cứ lúc nào.

Giấy tờ cần thiết để mở tài khoản chứng khoán

Để bắt đầu NISA hoặc iDeCo, trước tiên bạn cần tạo tài khoản tại một công ty chứng khoán. Thông thường, bạn nên chọn "chứng khoán trực tuyến (như SBI Securities, Rakuten Securities)" có phí thấp và nhiều loại sản phẩm. Các giấy tờ cần chuẩn bị như sau.

• Thẻ lưu trú (bắt buộc): Cần hình ảnh mặt trước và mặt sau. Đảm bảo họ tên, địa chỉ và thời hạn hiệu lực được cập nhật mới nhất.
• Thẻ My Number (bắt buộc): Chuẩn bị mặt trước và mặt sau của Thẻ My Number, hoặc bản sao Giấy đăng ký cư trú có ghi Mã số My Number.
• Tài khoản ngân hàng đứng tên bạn: Cần tài khoản ngân hàng tại Nhật (Ngân hàng Bưu điện, ngân hàng lớn, ngân hàng trực tuyến, v.v.) để đăng ký thanh toán tự động.

Lưu ý (về cách ghi tên): Tên trên tài khoản ngân hàng (ký tự Katakana hoặc chữ cái) và tên đăng ký tại công ty chứng khoán và tên trên Thẻ lưu trú phải hoàn toàn trùng khớp. Chỉ cần khác một ký tự cũng có thể khiến bạn bị trượt thẩm định.

Quy trình cụ thể từ mở tài khoản đến bắt đầu đầu tư

Về cơ bản, tất cả các thủ tục có thể được hoàn thành trực tuyến qua điện thoại thông minh hoặc máy tính.

1. Truy cập trang web của công ty chứng khoán: Nhấp vào nút "Mở tài khoản (miễn phí)" từ trang web chính thức của SBI Securities, Rakuten Securities, v.v.
2. Nhập thông tin khách hàng: Nhập họ tên, địa chỉ, ngày sinh, nghề nghiệp, kinh nghiệm đầu tư, v.v. Nhớ đánh dấu vào tùy chọn "Đăng ký mở tài khoản NISA".
3. Tải lên giấy tờ xác thực: Sử dụng chức năng camera của điện thoại thông minh để chụp Thẻ lưu trú và Thẻ My Number, sau đó gửi dữ liệu.
4. Thẩm định và hoàn tất mở tài khoản: Công ty chứng khoán và cơ quan thuế sẽ tiến hành thẩm định. Thông thường, quá trình thẩm định hoàn tất trong vài ngày đến vài tuần, và ID đăng nhập cùng mật khẩu sẽ được gửi qua email hoặc bưu điện.
5. Nạp tiền và thiết lập mua sản phẩm: Nạp tiền vào tài khoản chứng khoán hoặc thiết lập thanh toán tự động từ tài khoản ngân hàng. Sau đó, chọn quỹ đầu tư (ví dụ: quỹ cổ phiếu toàn thế giới hoặc quỹ S&P 500) để mua hàng tháng trong "Hạn mức đầu tư tích lũy" và thiết lập số tiền tích lũy là hoàn tất.

【Quan trọng nhất】Lưu ý khi về Việt Nam trong tương lai

Điều cần lưu ý nhất khi người nước ngoài sử dụng NISA và iDeCo là "việc về nước (trở thành người không cư trú tại Nhật)".

Trường hợp NISA:

NISA là chương trình dành cho "người đang cư trú tại Nhật". Nếu bạn hoàn toàn về nước và xóa đăng ký cư trú (trở thành người không cư trú), về nguyên tắc bạn không thể duy trì tài khoản NISA. Bắt buộc phải liên hệ với công ty chứng khoán trước khi xuất cảnh, bán toàn bộ sản phẩm tài chính đang nắm giữ (chuyển thành tiền mặt) và chuyển về tài khoản ngân hàng của bạn, hoặc chuyển sang tài khoản chịu thuế (tài khoản thông thường có thuế) và đóng tài khoản. Nếu bỏ qua thủ tục này, bạn sẽ vi phạm quy định.

Trường hợp iDeCo (rủi ro rất phức tạp):

Về nguyên tắc, iDeCo không thể rút trước 60 tuổi. Khi rời Nhật và mất tư cách tham gia Lương hưu Quốc dân, bạn sẽ không thể đóng góp thêm cho iDeCo, nhưng số tiền đã tích lũy sẽ tiếp tục được duy trì dưới dạng "người chỉ đạo đầu tư (không thêm tiền mới, chỉ đầu tư số tiền hiện có)" cho đến 60 tuổi.

Có điều kiện rút tiền giữa chừng ngoại lệ dưới dạng "trợ cấp rút một lần khi rời khỏi chương trình", nhưng rất nghiêm ngặt (thời gian tham gia ngắn, số tiền tài sản ít, v.v.) và trong nhiều trường hợp không đáp ứng được điều kiện, dẫn đến rủi ro tiền bị khóa tại Nhật cho đến 60 tuổi. Những người có kế hoạch về nước trong tương lai cần cân nhắc kỹ lưỡng việc sử dụng iDeCo.

Sai lầm thường gặp và quản lý rủi ro

• Đầu tư cả tiền dự phòng sinh hoạt: Nguyên tắc tuyệt đối là chỉ đầu tư bằng "tiền nhàn rỗi (tiền không ảnh hưởng đến chi trả sinh hoạt)". Cần để dành 3-6 tháng chi phí sinh hoạt dưới dạng tiền mặt (tiền gửi ngân hàng) để phòng trường hợp ốm đau đột xuất, mất việc hoặc cần gửi tiền khẩn cấp về quê nhà.
• Tài khoản bị đóng băng do quên gia hạn thời gian lưu trú: Các công ty chứng khoán thường xuyên "xác nhận thời hạn lưu trú" đối với khách hàng người nước ngoài. Nếu bạn bỏ qua việc nộp (thủ tục gia hạn) cho công ty chứng khoán sau khi nhận Thẻ lưu trú mới, tài khoản có thể bị đóng băng và không thể thực hiện bất kỳ giao dịch nào. Sau khi gia hạn, hãy nhanh chóng tải lên hình ảnh thẻ mới từ trang cá nhân của công ty chứng khoán.
• Dính vào lừa đảo hoặc giao dịch nội gián: Trên mạng xã hội có những lời mời chào "cơ hội đầu tư chắc chắn sinh lời" hoặc "giới thiệu cổ phiếu chưa niêm yết", nhưng đây là lừa đảo. Hãy luôn sử dụng các công ty chứng khoán hợp pháp đã đăng ký với Cơ quan Dịch vụ Tài chính. Ngoài ra, việc mua bán cổ phiếu dựa trên thông tin nội bộ quan trọng chưa công bố của công ty bạn (giao dịch nội gián) sẽ bị phạt nghiêm khắc theo luật pháp Nhật Bản.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn thông tin

• Cơ quan Dịch vụ Tài chính (FSA) "Trang web đặc biệt về NISA" (https://www.fsa.go.jp/policy/nisa2/)
• Liên đoàn Quỹ Lương hưu Quốc dân "Trang web chính thức iDeCo" (https://www.ideco-koushiki.jp/)
• Hiệp hội Chứng khoán Nhật Bản "Kiến thức cơ bản về đầu tư" (https://www.jsda.or.jp/manabu/)
• Hướng dẫn mở tài khoản cho người nước ngoài của các công ty chứng khoán (SBI Securities, Rakuten Securities, v.v.)